Nieuws

Deze hoofdrubriek bevat 4 rubrieken:

Uitstoot als grondstof: heel logisch

CO2 als bouwstof voor de economie. Dat klinkt vreemd, moeten we niet juist van die CO2 af? Voor Petrus Postma, oprichter en partner van creatief ontwikkelbureau BLOC, is het niet meer dan logisch. “In veel sectoren is CO2 als vervanger van fossiele grondstoffen een opkomende markt. We verminderen er uitstoot mee én er is geld aan te verdienen. Het is de hoogste tijd dat we CO2 als grondstof in de circulaire economie inbedden.”

BLOC trekt aan de ontwikkeling van CO2 Smart Grid: ‘s werelds eerste netwerk van grootschalige bronnen, buffers en gebruikers van CO2. Smart grid betekent heel kort het slim afstemmen van aanbod, opslag en vraag naarCO2, zodat kostenbesparing mogelijk is. Postma: “De sleutel van dit project: CO2 is geen afval maar een belangrijke bouwstof. Met meer dan 25 partners uit markt, maatschappij en overheid onderzoeken we de komende twee jaar de haalbaarheid van dit enorme CO2- emissiereductie project.”

Coalities smeden

BLOC is geen consultancybureau in de klassieke vorm. “We zijn zelfontwikkelaars van ideeën en concepten. Dat doen we onder meer op het gebied van energie, omgeving en duurzaamheid. Bij projecten zorgen we voor slimme samenwerking tussen overheden, investeerders, ondernemers, marketingorganisaties, maatschappelijke instanties en bijvoorbeeld bewoners.”

Postma is landschapsplanoloog en heeft veel gewerkt in de tuinbouwsector. “Vanuit die wereld ben ik steeds meer geboeid door en betrokken geraakt bij duurzaamheid. Bij duurzame warmte-, water- en CO2-projecten. Twee jaar geleden ben ik daarom met een paar collega's BLOC begonnen. We doen veel in de voorbereidende ontwikkelende zin, het smeden van coalities tussen overheden, markt en afnemers en leveranciers van warmte, want daar begint het allemaal mee. We doen dat in de wereld van slimme steden (bijvoorbeeld de Dutch Windwheel), leisure (bijvoorbeeld de herontwikkeling van Kinderdijk) en duurzaamheid en we blijven betrokken tot het resultaat onvermijdelijk is geworden.”

Beeld: BLOC

Niet genoeg CO2

De glastuinbouw gebruikt CO2 om fotosynthese en daarmee de groei van planten te stimuleren. Een deel van de Greenport Westland-Oostland krijgt die CO2 via de oude olieleiding tussen Rotterdam en Amsterdam (die tegenwoordig overigens OCAP-leiding heet; OCAP staat voor Organic Carbondioxide for Assimilation of Plants). “Per jaar gaat daar zo'n 400.000 CO2 doorheen. Een astronomisch volume! Die CO2 gaat de kassen in en zo voorkomen we dat tuinders gas moeten verstoken, wat weer zou zorgen voor CO2-uitstoot. Maar de huidige vraag vanuit de tuinbouw is ongeveer een miljoen ton en overstijgt dus het aanbod. De vraag is gigantisch. Wat ook weer betekent dat die tuinders het stoken van heel veel gas kunnen vermijden, je hebt het dan over hon-der-den miljoenen kubieke meters. Sterker nog, we zien veel duurzame initiatieven in de tuinbouw die pas echt kunnen draaien wanneer er voldoende CO2 is. En hoe paradoxaal dat ook klinkt, die is nu gewoon niet beschikbaar.”

Een jaar geleden dachten afvalverwerkers AVR in Rotterdam en AEB in Amsterdam, ROAD (Rotterdam Opslag en Afvang Demonstratieproject) en TATA Steel afzonderlijk na over CO2-uitkoppeling. “Elk van die bronnen heeft in potentie een miljoen of meer ton CO2 te bieden”, aldus Postma. “Dus als één van die bronnen werkt, vallen die andere om. Dat was voor mij de trigger. Ik vond, dat mogen we niet laten gebeuren. Zeker niet na het Parijsakkoord. Dus hoe kunnen we die CO2 zinvol inzetten en tegelijkertijd die vier – en eventuele andere - initiatieven laten floreren?”

Maak er business van

Een nuttige toepassing voor die CO2, waar vind je die? BLOC-collega Sander van der Wal vertelt: “Er wordt veel gedacht over en geld gereserveerd voor CCS (Carbon Capture Storage). Maar die methode is niet zo populair in politieke zin. Terwijl iedere wetenschapper weet dat CCS absoluut voorwaardelijk is om onze klimaatdoelstellingen te kunnen halen. Politiek wil het er niet in omdat het veel geld kost en men denkt dat er risico's aan kleven. Die gedachtegang willen wij veranderen. CO2 is een ontzettend belangrijke grondstof. Niet alleen in de tuinbouw, er zijn veel meer sectoren waarin CO2 als vervanger van fossiele grondstoffen een opkomende markt is. Laten we dus alsjeblieft CO2 als grondstof in de circulaire economie framen. Daarbij nemen we ook CCS mee, maar het gaat er vooral om dat we bedrijven in staat stellen CO2 uit te koppelen en af te zetten. Als we dat kunnen laten draaien, dan hebben we een megamilieuproject dat op een kostenefficiënte manier is uit te voeren. Het is financieel aantrekkelijker dan duurzame energieprojecten in de zin van euro’s per ton vermeden CO2 uitstoot, hoewel die ook gewoon doorgang moeten hebben: het is en-en. Bovenal: zo maken we business van duurzaamheid. Dat is natuurlijk wel een unique selling point.”

Als een sneeuwbal

BLOC startte een jaar geleden een pitch met Tata Steel, AVR Rotterdam, AEB Amsterdam en OCAP. Postma: “Daarna konden we vrij snel de provincies eraan verbinden. Vervolgens sloten de havenbedrijven in Rotterdam en Amsterdam zich aan, net als de havencoalities van de bedrijven zelf en de Milieufederaties. Die zien hier ook de enorme potentie om uitstoot te reduceren. VNO-NCW en de Greenports kwamen erbij, het groeide en groeide. Een waar sneeuwbaleffect. Zo konden we massa maken en, heel belangrijk, een brede afspiegeling van markt, maatschappij en overheid vormen. Dat gaf ons een goede basis om naar het Rijk te stappen en te zeggen 'wij willen met jullie een plan van aanpak onderzoeken'. Zo gezegd, zo gedaan: de eerste onderzoeksresultaten hebben we gepresenteerd op de Nationale Klimaattop afgelopen oktober. In maart gaan we van start met de haalbaarheidsstudie! Samen zijn we eigenaar van het proces. Het enige belang van ons bureau is dat we het proces in elkaar willen schroeven, verder zijn we volstrekt onafhankelijk. Dat zorgt dat het proces goed en snel gaat.”

Beeld: BLOC

Zo logisch

Al die CO2 opslaan, waar is dat dan precies mogelijk? “Onder de Noordzee liggen een heleboel olie- en gasvelden die we hebben leeg getrokken”, vertelt Van der Wal. “Die kunnen we kort gezegd weer opvullen met CO2. Je vervangt als het ware het ene gas door het andere. Uiteraard onderzoeken we vooraf of zo'n veld niet lekt. Maar in principe maken we gewoon gebruik van iets dat er al lang is. We moeten wellicht extra leidingen aanleggen. Maar stel je voor, de CO2 die anders de lucht in zou gaan, verdwijnt dan in een afgesloten veld in de Noordzee. Je kunt daar honderden miljoenen tonnen kwijt.”

 

“Met dit verhaal willen we in eerste instantie West-Nederland positioneren als de enige plek op aarde met een goed functionerend CO2-smart grid”, vult Postma aan. “We zijn de perfecte testcase, nergens ter wereld ligt al een infrastructuur met meerdere bronnen en diverse afnemers. Een uniek uitgangspunt. Wat het toepassen van CO2 betreft, zijn we wereldwijd een kleine speler, maar Nederland kan wel een versneller zijn van dit proces. Er valt in dit verhaal voor iedereen wat te halen. Voor het milieu en voor de business. En als we dit unieke punt in de wereld kunnen pakken, biedt het ongelofelijk veel economische perspectieven, in Nederland en het buitenland. Kunnen we dit megamilieuproject kostenefficiënt uitvoeren? Ik ben ervan overtuigd van wel. Het is zó logisch om dit uit te zoeken, die kans moeten we nemen.”